Tính từ đầu năm 2026 đến nay, Hà Nội ghi nhận 6.725 trường hợp mắc tay chân miệng, không có trường hợp tử vong. Bệnh nhân được ghi nhận tại 126 phường, xã. Từ đầu năm đến nay, thành phố đã ghi nhận 105 ổ dịch, hiện còn 2 ổ dịch đang hoạt động.
Bệnh tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi rút đường ruột gây ra, thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi. Bệnh có khả năng lây lan nhanh, nhất là trong môi trường sinh hoạt tập thể khi trẻ thường xuyên tiếp xúc gần, dùng chung đồ chơi, đồ dùng cá nhân và chưa có ý thức tự giác thực hiện đầy đủ các biện pháp vệ sinh cá nhân.
Theo Bộ Y tế, bệnh tay chân miệng lưu hành quanh năm, thường có xu hướng gia tăng vào khoảng thời gian từ tháng 3 đến tháng 5 và từ tháng 9 đến tháng 10 hàng năm. Đây cũng là những giai đoạn cần tăng cường giám sát, phát hiện sớm và xử lý kịp thời các trường hợp mắc bệnh, hạn chế nguy cơ lan rộng ổ dịch tại cộng đồng.
Trên thực tế, bệnh tay chân miệng không chỉ lây truyền khi trẻ tiếp xúc trực tiếp với người mắc bệnh mà còn có thể lây qua đường tiêu hóa, thông qua bàn tay, đồ chơi, vật dụng và các bề mặt bị nhiễm vi rút. Trong môi trường nhà trẻ, trường học, nếu không thực hiện tốt vệ sinh cá nhân, vệ sinh lớp học và khử khuẩn đồ dùng, nguy cơ lây nhiễm chéo giữa các trẻ là rất lớn.
Bên cạnh đó, một số trường hợp mắc bệnh có thể diễn biến nặng, gây ra các biến chứng nguy hiểm như viêm não, viêm màng não, viêm cơ tim, phù phổi cấp. Vì vậy, việc phát hiện sớm triệu chứng và nhận biết các dấu hiệu cảnh báo bệnh chuyển nặng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bảo vệ sức khỏe, tính mạng của trẻ.
Bệnh tay chân miệng thường khởi phát với những biểu hiện như sốt, mệt mỏi, đau họng, biếng ăn. Sau đó, trẻ có thể xuất hiện các nốt ban dạng phỏng nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, đầu gối, mông hoặc những vết loét trong niêm mạc miệng khiến trẻ đau, khó ăn uống và quấy khóc.
Tuy nhiên, biểu hiện bệnh ở mỗi trẻ có thể khác nhau, một số trẻ chỉ có triệu chứng nhẹ, dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý thông thường khác. Do đó, cha mẹ cần chú ý theo dõi tình trạng sức khỏe của trẻ, đặc biệt khi trẻ đang đi nhà trẻ, trường mầm non hoặc có tiếp xúc với trường hợp mắc bệnh.
Đặc biệt, phụ huynh cần nhận biết những dấu hiệu cảnh báo bệnh có thể diễn biến nặng để đưa trẻ đến cơ sở y tế kịp thời. Các dấu hiệu cần lưu ý gồm: trẻ sốt cao liên tục, khó hạ sốt; giật mình chới với, nhất là khi bắt đầu thiu thiu ngủ; run tay chân; đi loạng choạng; nôn nhiều; quấy khóc liên tục hoặc li bì, mệt lả. Khi xuất hiện những biểu hiện này, gia đình không nên chờ đợi trẻ tự khỏi mà cần nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí kịp thời.
Các phụ huynh không nên chủ quan khi trẻ đã giảm sốt hoặc các nốt phỏng nước có dấu hiệu khô lại. Việc theo dõi diễn biến bệnh cần được thực hiện theo hướng dẫn của nhân viên y tế, bởi tình trạng sức khỏe của trẻ có thể thay đổi và cần được đánh giá dựa trên các biểu hiện lâm sàng.
Khi trẻ được chẩn đoán mắc tay chân miệng, cha mẹ cần thực hiện chăm sóc theo hướng dẫn của bác sĩ, cho trẻ nghỉ học, hạn chế tiếp xúc với những trẻ khác để tránh lây lan. Không tự ý mua thuốc điều trị, không sử dụng các phương pháp dân gian chưa được kiểm chứng hoặc tự ý dùng kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Để chủ động phòng, chống bệnh tay chân miệng, ngành Y tế khuyến cáo người dân, đặc biệt là các gia đình có trẻ nhỏ, cần duy trì thường xuyên các biện pháp vệ sinh cá nhân và môi trường sống. Cha mẹ và người chăm sóc trẻ cần rửa tay trước khi chế biến thức ăn, trước khi cho trẻ ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi thay tã hoặc làm vệ sinh cho trẻ. Hướng dẫn trẻ rửa tay đúng cách bằng xà phòng dưới vòi nước sạch, nhất là trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh. Người lớn cũng cần duy trì thói quen này để hạn chế nguy cơ đưa vi rút từ môi trường bên ngoài vào cơ thể trẻ.
Thực hiện tốt nguyên tắc vệ sinh trong ăn uống: ăn chín, uống sôi; sử dụng nước sạch; bảo đảm dụng cụ ăn uống được rửa sạch và không dùng chung cốc, bát, thìa với người khác. Không cho trẻ dùng chung khăn mặt, khăn tắm, bàn chải đánh răng và các vật dụng cá nhân.
Đối với đồ chơi, vật dụng sinh hoạt và các bề mặt thường xuyên tiếp xúc như bàn ghế, tay nắm cửa, sàn nhà, lan can, cha mẹ cần thường xuyên vệ sinh, lau rửa và khử khuẩn phù hợp. Đồ chơi của trẻ cần được làm sạch định kỳ, nhất là những đồ vật trẻ thường xuyên cầm, nắm hoặc đưa vào miệng. Quần áo, tã lót, khăn và các vật dụng của trẻ cần được giặt sạch, phơi khô, bảo đảm vệ sinh.
Không để trẻ ngậm, mút đồ chơi, đưa tay lên mắt, mũi, miệng khi tay chưa được vệ sinh sạch sẽ. Khi chăm sóc trẻ nhỏ, người lớn cần chú ý vệ sinh tay sau khi tiếp xúc với dịch tiết, nước bọt, phân hoặc các vật dụng có nguy cơ nhiễm vi rút.
Khi trong gia đình có trẻ mắc bệnh, cần bố trí trẻ nghỉ ngơi, hạn chế tiếp xúc với trẻ khác, thực hiện vệ sinh và khử khuẩn thường xuyên khu vực sinh hoạt. Người chăm sóc cần rửa tay bằng xà phòng sau mỗi lần thay tã, vệ sinh cá nhân cho trẻ và xử lý chất thải đúng cách.
Bên cạnh sự chủ động của mỗi gia đình, nhà trường và các cơ sở giáo dục mầm non giữ vai trò quan trọng trong công tác phòng, chống bệnh tay chân miệng. Đây là môi trường có nguy cơ lây lan cao do trẻ thường xuyên sinh hoạt, học tập và vui chơi tập trung.
Các nhà trường cần duy trì vệ sinh lớp học, phòng ngủ, khu vực vui chơi, nhà vệ sinh và các bề mặt thường xuyên tiếp xúc. Đồ chơi, dụng cụ học tập, bàn ghế, tay nắm cửa và các vật dụng dùng chung cần được vệ sinh, khử khuẩn định kỳ, đặc biệt khi có trường hợp nghi mắc bệnh.
Giáo viên, nhân viên nuôi dưỡng cần hướng dẫn trẻ thực hiện rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh và sau các hoạt động vui chơi. Đồng thời, bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm, sử dụng nước sạch, vệ sinh dụng cụ chế biến và đồ dùng ăn uống của trẻ.
Các cơ sở giáo dục cần thực hiện theo dõi sức khỏe trẻ hàng ngày, chú ý phát hiện những biểu hiện bất thường như sốt, loét miệng, nổi ban hoặc phỏng nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân. Khi phát hiện trẻ có dấu hiệu nghi mắc bệnh, cần thông báo ngay cho gia đình để đưa trẻ đi khám, đồng thời phối hợp với cơ sở y tế triển khai các biện pháp giám sát, xử lý theo hướng dẫn chuyên môn. Chủ động phòng bệnh từ gia đình, trường học và cộng đồng chính là giải pháp quan trọng nhằm hạn chế lây lan bệnh tay chân miệng, bảo vệ sức khỏe trẻ em và góp phần kiểm soát dịch bệnh tại cộng đồng.
CDC Hà Nội