Bệnh dại vẫn là mối đe dọa đối với sức khỏe cộng đồng khi các ổ dịch trên chó tiếp tục xuất hiện tại một số địa phương của Hà Nội. Tuy nhiên, bệnh dại có thể phòng ngừa hiệu quả nếu người dân xử trí đúng vết thương và tiêm vắc xin phòng dại kịp thời ngay sau phơi nhiễm. Vì vậy, khi bị chó, mèo hoặc động vật nghi mắc bệnh dại cắn, cào hoặc liếm vào vùng da bị tổn thương, người dân cần ngay lập tức rửa kỹ vết thương bằng xà phòng và nước sạch, đồng thời đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt để được đánh giá nguy cơ, tư vấn và tiêm vắc xin phòng dại theo chỉ định.

Tiêm vắc xin sớm là biện pháp duy nhất giúp ngăn ngừa bệnh dại.

Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố (CDC) Hà Nội, từ năm 2023 đến nay chưa ghi nhận người tử vong do bệnh dại, nhưng đã ghi nhận các ổ dịch bệnh dại trên động vật, chủ yếu là chó. Trong 3 năm, từ 2023 đến 2025, Thành phố ghi nhận 14 ổ dịch tại 8 phường, xã. Năm 2026, xuất hiện 8 ổ dịch tại Hạ Bằng (2 ổ dịch), Đoài Phương (2 ổ dịch), Hòa Lạc (1 ổ dịch), Thạch Thất (1 ổ dịch), Kiều Phú (1 ổ dịch) và Yên Xuân (1 ổ dịch).

Ngay khi ghi nhận ổ dịch bệnh dại trên động vật tấn công người và vật nuôi trên địa bàn, CDC Hà Nội phối hợp với Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội, UBND xã và Trạm Y tế triển khai giám sát, điều tra dịch tễ và xử lý ổ dịch dại. Đồng thời, CDC Hà Nội phối hợp với các đơn vị liên quan rà soát các trường hợp có nguy cơ phơi nhiễm để hướng dẫn xử trí và tiêm phòng kịp thời.

Để chủ động kiểm soát dịch bệnh dại lây truyền từ động vật sang người, hạn chế tối đa nguy cơ tử vong do bệnh dại, CDC Hà Nội cũng đã tăng cường giám sát, điều tra, xử lý ổ dịch theo quy định và đề nghị trạm y tế triển khai đồng bộ các biện pháp phòng, chống dịch trên địa bàn. Các đơn vị cần tăng cường giám sát sức khỏe đối với những trường hợp bị phơi nhiễm với chó dại, đồng thời theo dõi chặt chẽ việc tuân thủ phác đồ điều trị dự phòng sau phơi nhiễm nhằm bảo đảm người dân được tiêm phòng đầy đủ, đúng lịch. tiếp tục đẩy mạnh giám sát bệnh dại tại cộng đồng, đặc biệt tại các thôn đang có ổ dịch để phát hiện sớm các trường hợp bị chó nghi dại cắn và kịp thời tư vấn, hướng dẫn điều trị dự phòng. 

Các cơ sở tiêm chủng trên địa bàn cần thực hiện thu thập đầy đủ thông tin liên quan đến động vật cắn người như loại động vật, chủ nuôi, địa chỉ cụ thể… và chuyển thông tin cho cán bộ thú y xã để phối hợp theo dõi, giám sát tình hình dịch bệnh trên đàn vật nuôi.

CDC Hà Nội cũng đề nghị trạm y tế phối hợp chặt chẽ với lực lượng thú y và người dân trong công tác giám sát đàn chó, mèo tại địa phương nhằm phát hiện sớm động vật nghi mắc dại, kịp thời xử lý, không để dịch lan rộng. Đồng thời, tổ chức các buổi truyền thông trực tiếp tại khu vực ổ dịch để nâng cao nhận thức cho người dân về phòng chống bệnh dại, hướng dẫn người dân xử trí vết thương và đến cơ sở y tế để được xử lý kịp thời và tiêm phòng ngay khi bị chó, mèo cắn, cào hoặc liếm; tuyệt đối không giết mổ động vật nghi mắc dại và không sử dụng các phương pháp điều trị chưa được Bộ Y tế công nhận.

Tại xã Thạch Thất, Phó Chủ tịch UBND xã Thạch Thất Nguyễn Doãn Lũy cho biết, ngay sau khi trên địa bàn ghi nhận một ổ dịch dại trên chó, địa phương đã khẩn trương triển khai các biện pháp xử lý, kiểm soát nguy cơ. Toàn bộ những người bị chó cắn và các trường hợp tiếp xúc gần đều được tư vấn, hướng dẫn và thực hiện tiêm phòng vắc xin đầy đủ. Đến nay, sức khỏe các trường hợp tiếp xúc dần đều ổn định. 

Xã xác định phòng, chống bệnh dại là nhiệm vụ cần được thực hiện chủ động và thường xuyên, không chỉ tập trung xử lý khi đã xuất hiện ổ dịch. Xã đã khẩn trương triển khai kế hoạch tiêm vắc xin phòng dại cho đàn chó, mèo; đồng thời tăng cường tuyên truyền, kiểm tra, giám sát việc quản lý vật nuôi tại các hộ gia đình. Thời gian qua, công tác tiêm phòng cho đàn vật nuôi và tuyên truyền nâng cao nhận thức về bệnh dại trên địa bàn đã đạt những kết quả tích cực. 

Thời gian tới, xã tiếp tục duy trì các giải pháp đồng bộ, từng bước xây dựng "lá chắn" phòng, chống bệnh dại từ cộng đồng, qua đó góp phần ngăn chặn nguy cơ lây truyền bệnh từ động vật sang người và bảo vệ sức khỏe nhân dân...

Bệnh dại là bệnh nhiễm vi rút cấp tính của hệ thần kinh trung ương, lây từ động vật sang người qua chất tiết, thường là nước bọt bị nhiễm vi rút dại. Hầu hết các trường hợp phơi nhiễm với vi rút dại qua vết cắn, vết liếm của động vật mắc bệnh dại... Khi đã lên cơn dại, kể cả động vật và người đều có tỷ lệ tử vong gần như 100%.

Bệnh dại ở người có thể phòng và điều trị dự phòng hiệu quả bằng vắc xin và huyết thanh kháng dại. Tiêm vắc xin phòng bệnh cho người và động vật, chủ yếu là chó, mèo, là biện pháp quan trọng nhất để phòng, chống bệnh. Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Vũ Cao Cương khuyến cáo người dân cần phòng chống bệnh dại trong cộng đồng như tiêm phòng vắc xin dại cho tất cả động vật nuôi, đảm bảo chó, mèo và các động vật nuôi khác được tiêm phòng đầy đủ, đúng lịch và tái tiêm khi cần thiết theo hướng dẫn của bác sĩ thú y. 

Không thả rông chó, mèo; tránh tiếp xúc với động vật lạ hoặc có hành vi bất thường hoặc có dấu hiệu bệnh như hành vi kỳ lạ, tấn công người, mất kiểm soát; không tiếp xúc với động vật hoang dã. Đặc biệt, người bị động vật nghi dại cắn cần sơ cứu đúng cách, rửa vết thương ngay lập tức, dùng xà phòng và nước sạch để rửa vết thương dưới vòi nước chảy liên tục trong ít nhất 15 phút; cần xử lý vết thương đúng cách, nếu có thể, rửa vết thương với cồn 70% để tiêu diệt vi khuẩn, tránh làm dập vết thương và không băng kín vết thương; đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được tư vấn và tiêm phòng dại kịp thời; tuyệt đối không tự ý chữa trị hoặc nhờ thầy lang khám chữa...

Thắng Đạt